ยุง แมลงวัน ปลวก มด แมลงสาบ ไรฝุ่น หนู
วัตถุอันตราย อุปกรณ์ หลักการ ฉลาก หน้าที่ กฎหมาย ภาคผนวก 1
ภาคผนวก 2 ภาคผนวก 3 ภาคผนวก 4 ภาคผนวก 5 ภาคผนวก 6 ภาคผนวก 7 ภาคผนวก 8

หลักสูตร

การอบรมผู้ควบคุมการใช้วัตถุอันตรายเพื่อใช้รับจ้าง

 

3.  อุปกรณ์ เครื่องมือและวิธีการใช้

การเลือกใช้อุปกรณ์ และเครื่องมือในการปฏิบัติงานเพื่อป้องกันและกำจัดแมลงและสัตว์ฟันแทะนั้น ต้องพิจารณาถึงความเหมาะสมและประโยชน์ด้วย เพราะอุปกรณ์และเครื่องมือแต่ละชนิดมีคุณลักษณะและความเหมาะสมกับงานแตกต่างกัน นอกจากนี้การดูแลรักษาเครื่องมือให้อยู่ในสภาพที่ดีนับเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งเพราะช่วยให้การปฏิบัติงานได้อย่างมีคุณภาพ อุปกรณ์และเครื่องมือที่ใช้ในการป้องกันและกำจัดสัตว์และแมลง แบ่งตามชนิดของงานดังนี้

1.              อุปกรณ์และเครื่องมือที่ใช้สำหรับกำจัดแมลง

1.1                   อุปกรณ์และเครื่องมือทีใช้กับผลิตภัณฑ์วัตถุอันตรายชนิดผงหรือฝุ่น (duster)

ลูก ยาง

ลักษณะ ทรงกลมหรือรูปไข่ ทำมาจากยาง ภายในบรรจุวัตถุอันตรายชนิดผงปริมาณประมาณ 100 - 200 กรัม ส่วนปลายของลูกยางประกอบด้วย หลอกหรือท่อโลหะขนาดเล็ก ขณะใช้วัตถุอันตรายจะบ่นออกมาเป็นผงจะกระจายอยู่ในวงจำกัด เหมาะสำหรับนำไปใช้บริเวณรอยแตก รอยร้าวเล็กๆและบริเวณที่เข้าถึงยากหรือบริเวณที่ไม่ต้องการใช้น้ำ เช่น บริเวณที่มีไฟฟ้า เป็นต้น

ข้อบ่งใช้ ใช้ในการกำจัดมดและแมลงสาบ

ข้อควรระวัง

1.1.1                   อุปกรณ์ชนิดนี้ขณะใช้อาจฟุ้งกระจายออกนอกพื้นที่เป้าหมายได้

1.1.2                   อาจระคายเคืองต่อตา ผิวหนังและระบบทางเดินหายใจ

1.1.3                   ไม่ติดทนพื้นผิวที่ใช้งานนาน

การบำรุงรักษา หลังการใช้ต้องทำความสะอาดทันที

1.2                   อุปกรณ์และเครื่องมือทีใช้กับผลิตภัณฑ์วัตถุอันตรายชนิดน้ำหรือน้ำมัน

1.2.1                     ถังฉีดแบบอัดลม (Hand sprayer)

ลักษณะ เป็นทรงกระบอก ความจุประมาณ 1 ลิตร 5 ลิตร และ 10 ลิตร หัวฉีดที่ใช้ทั่วไปมี 3 ชนิด ได้แก่ แบบรูปพัด แบบโคนหรือแบบกรวย ที่สามารถปรับขนาดการฉีดได้ และแบบเจ็ตที่สามารถใช้ฉีดในระยะไกลหรือฉีดเข้าซอกแคบๆ หัวฉีดชนิดนี้จะต้องใช้แรงอัดลมที่เกิดจากการปั๊มกระบอกสูบด้วยมือ

ข้อบ่งใช้ ใช้สำหรับฉีดวัตถุอันตรายกำจัดแมลงที่ต้องการให้มีฤทธิ์ตกค้าง เช่น มด แมลงสาบ ยง แมลงวัน การฉีดจะต้องฉีดรอบๆ ทั้งภายในและภายนอกอาคาร วัตถุอันตรายที่จะนำมาใช้จะต้องผสมกับน้ำก่อน นับเป็นเครื่องมือที่ใช้มากในงานกำจัดแมลง

1.2.2                     เครื่องยนต์ฉีดแรงอัดต่ำ (Low pressure pump)

ลักษณะและข้อบ่งใช้ เป็นเครื่องมือที่ใช้กับผลิตภัณฑ์วัตถุอันตรายที่ต้องผสมน้ำก่อนใช้เครื่องมือชนิดนี้มีแรงอัดสูง ใช้ขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้า มอเตอร์ เครื่องยนต์เบนซิน ใช้ฉีดในงานที่มีพื้นที่กว้างหรืองานที่ต้องใช้แรงอัดสูง เช่น ฉีดให้ต้นไม้ สนามหญ้า ใต้ถน หรือใช้ในการฉีดเพื่อป้องกันและกำจัดปลวก

1.2.3                     หัวอัดวัตถุอันตรายลงดิน (Injector rod)

ลักษณะ รูปร่างเป็นท่อโลหะขนาดยาวประมาณ 1 เมตร คล้ายตัว T ขนาดความกว้างของท่อที่ใช้ประมาณ 5/8 นิ้ว หรือ 4/8 นิ้ว หรือ 3/8 นิ้ว ที่สุดที่ใช้ทำท่อส่วนมากเป็นแสตนเลส เพราะไม่เป็นสนิม ส่วนปลายของหัวอัดจะมีรูเล็กๆ จำนวน 2 - 4 รู ตามความต้องการของผู้ใช้เพื่อเป็นทางออกของวัตถุอันตราย ส่วนปลายท่อจะตันค่อนข้างแหลมเพื่อสะดวกเวลากดลงดิน เป็นอุปกรณ์ที่ใช้การอัดวัตถุอันตรายลงใต้ดิน อุปกรณ์ชนิดนี้ในต่างประเทศจะมีเครื่องมือสำหรับบอกปริมาณการไหลของวัตถุอันตรายติดไว้ที่ด้ามจับหรือบริเวณที่ต่อกับสายยางที่มาจากเครื่องปั้มแรงดันต่ำ

1.2.4                     เครื่องพ่นหมอก (Thermal fogger)

ลักษณะ เป็นเครื่องมือที่ใช้กับผลิตภัณฑ์วัตถุอันตรายชนิดที่ต้องผสมน้ำมันดีเซลหรือน้ำมันก๊าดก่อนใช้ มี 2 ชนิด คือ ชนิดไฟฟ้าและใช้เบนซิน

ข้อบ่งใช้ เหมาะสำหรับใช้กำจัดยง แมลงวัน แมลงสาบและแมลงบินอื่นๆ ในการอบควันจะต้องปิดอาคารเพื่อไม่ให้มีอากาศถ่ายเทเป็นเวลา 1 - 2 ชั่วโมง

ปัจจุบันได้มีการพัฒนาเครื่องพ่นหมอกควันชนิดใหม่ ที่ออกแบบมาให้มีการเผาผลาญที่สมบูรณ์จึงไม่ก่อมลภาวะ มีความปลอดภัยต่อผู้ปฏิบัติงาน มีประสิทธิภาพสูง สะดวกต่อการใช้ฉีดพ่นได้ทั้ง 2 ทิศทางคือทั้งซ้ายและขวา ดูแลง่ายและมีประสิทธิภาพในการกำจัดแมลงต่างๆ เช่น ยุง แมลงวัน แมลงสาบ มด ขณะใช้วัตถุอันตรายจะแดกกระจายเป็นละอองเล็กๆ ซึ่งขึ้นอยู่กับการปรับอัตราการไหลของน้ำยา

1.2.5                     เครื่องยูแอลวี (Ultra low volume sprayer)

ลักษณะ เป็นเครื่องมือที่ใช้กับวัตถุอันตรายที่ต้องผสมน้ำหรือน้ำมันก๊าด มี 2 ชนิด คือ ชนิดไฟฟ้าและชนิดเครื่องยนต์ เครื่องมือชนิดนี้มีคุณสมบัติพิเศษ คือสามารถพ่นวัตถุอันตรายออกมาเป็นละอองเล็กๆ มีความละเอียดและลอยปะปนในอากาศได้เป็นเวลานาน ก่อให้เกิดอากาศบริเวณนั้นมีวัตถุอันตรายสูง เครื่องมือชนิดนี้มีหลายขนาด ทั้งที่ใช้กับงานขนาดเล็กและขนาดใหญ่ในการใช้ฉีดพ่นจะต้องทำการปิดอาคารให้มิดชิด

ข้อบ่งใช้ ใช้กำจัดแมลงบินต่างๆ ได้เป็นอย่างดี เช่น ยุง แมลงวัน แมลงบินอื่นๆ เครื่องมือชนิดนี้มีหลายขนาดทั้งที่ใช้กับงานขนาดเล็กและขนาดใหญ่ ในการฉีดพ่นจะต้องปิดอาคารเช่นเดียวกัน

1.3                   เครื่องมือดักแมลงไฟฟ้า (Electric insect trapper)

ลักษณะ เครื่องมือชนิดนี้ไม่มีการใช้วัตถุอันตรายเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่ใช้กับแสงไฟล่อแมลงให้มาเล่นไฟและติดกับดัก แสงไฟที่ใช้ คือ แสงที่เกิดจากหลอดไฟสีฟ้าม่วง (black-light)

ข้อบ่งใช้ ใช้สำหรับดักแมลงภายในอาคาร เช่น แมลงวัน แมลงเล่นไฟ เป็นหลัก และอาจรวมถึงยุงด้วย

1.4                   อุปกรณ์และเครื่องมืออื่นๆ

1.4.1                     สว่านเจาะ (Hammer drill) ใช้เจาะพื้นผิวเพื่ออัดวัตถุอันตรายต่างๆ

1.4.2                     กล่องใส่เหยื่อกำจัดปลวก (Termite bait station)

ลักษณะและข้อบ่งใช้ มี 2 ชนิด คือ ชนิดที่เป็นชิ้นไม้หรือกระดาษที่ชุบวัตถุอันตรายแล้วนำไปบรรจุในกล่อง กล่องใส่เหยื่อชนิดนี้มี 2 แบบ คือกล่องใส่เหยื่อที่ใช้สำหรับปลวกที่อยู่ใต้ดินและกล่องใส่เหยื่อที่ใช้สำหรับปลวกที่อยู่เหนือดิน และอีกชนิดหนึ่งคือกล่องใส่เหยื่อบรรจุชิ้นไม้หรือกระดาษที่ไม่ได้ชุบวัตถุอันตรายนำไปวางไว้ที่สถานีตรวจปลวกเพื่อล่อปลวกให้มากินเหยื่อ

1.4.3                     ปืนหยอดเจล หรือ เหยื่อกำจัดแมลงสาบ (cockroach gel / bait gun)

ลักษณะและข้อบ่งใช้ มีรูปร่างลักษณะคล้ายปืนสำหรับไว้หยอดเจลเพื่อกำจัดแมลงสาบหรือมด บางชนิดสามารถกำหนดให้เจลไหลออกมาเป็นหยดๆ ได้ขนาดเท่าๆ กัน ปืนหยอดเจลจะต้องใช้คู่กับเจอชนิดที่เป็นหลอดและต้องมีขนาดที่พอดีกับปืนนั้นๆ

1.4.4                     กาวดักแมลงวันและกาวดักแมลงสาบ (Fly trap and cockroach trap)

ลักษณะ เป็นแผ่นกาวหรือกาวเหนียวใช้เพื่อดักจับแมลง มีรูปร่างแตกต่างกันขึ้นอยู่กับลักษณะการใช้งาน ดังนี้

-          ถ้าใช้ดักจับแมลงบินจะใช้แผ่นกาว มีลักษณะคล้ายริบบิ้นหรือกล่องที่ใส่สารฟีโรโมนแขวนไว้เพื่อล่อให้แมลงมาเกาะ หรืออาจมีลักษณะเป็นกาวบรรจุขวด เมื่อจะใช้ให้ใช้แท่งไม้พันด้วยกาวเหนียว ติดตั้งไว้ที่บริเวณที่มีแมลงชุกชมเมื่อแมลงมาเกาะจะติดกายที่ดักไว้

-          ถ้าใช้ดักจับแมลงคลาน จะใช้กาวชนิดแผ่นวางไว้ในที่มีแมลงคลานชกชม อาจใช้ร่วมกับเครื่องใช้ไฟฟ้ากำจัดแมลงไต้

1.4.5                     เครื่องมือตรวจหาปลวก (Termite detector)

ลักษณะและข้อบ่งใช้ เป็นเครื่องมือช่วยตรวจหาปลวกโดยใช้ระบบฟังเสียงหรือระบบนับการเคลื่อนไหวของปลวกหรือจับหาอุณหภูมิที่แตกต่างหรือระบบอื่นๆ ของปลวกที่อาศัยอยู่ภายในโครงสร้างของอาคาร เช่น ในช่องว่างของผนังปูน ผนังไม้ ในอิฐก่อตู้ประกอบแบบ build – in ด้วยเนื้อไม้ ใต้กระเบื้อง เป็นต้น ข้อดีของอุปกรณ์ชนิดนี้ คือ

-          บอกทิศทางการติดตามปลวกโดยคลื่น ไม่เป็นการรบกวนหรือทำให้ทำให้ปลวกหนี

-          บอกทางเข้าของปลวกได้

-          บอกตำแหน่งที่เป็นที่ตั้งของปลวก

-          บอกจำนวนประชากรของปลวก

-          สามารถนำไปใช้ในการวางแผนการปฏิบัติการใช้วัตถุอันตรายให้เหมาะสม

 

2.              อุปกรณ์และเครื่องมือทีใช้สำหรับกำจัดหนู เช่น

กล่องใส่วัตถุอันตรายกำจัดหนู

 

กรงดักหนู

 

ลักษณะและข้อบ่งใช้ เป็นอุปกรณ์ที่ต้องใช้ร่วมกับวัตถุอันตรายกำจัดหนูชนิดเหยื่อสำเร็จรูป ซึ่งได้ผลดีและปลอดภัยกว่าการใช้วัตถุอันตรายชนิดเบื่อหนูโดยตรง และสามารถป้องกันอันตรายที่อาจจะเกิดกับคนและสัตว์เลี้ยงได้ ลักษณะของอุปกรณ์ชนิดนี้มีรูปแบบแตกต่างกันขึ้นอยู่กับความเหมาะสม สภาพของงาน สิ่งแวดล้อมและนิสัยของหนู เช่น กล่องใส่วัตถุอันตรายกำจัดหนู (Rat bait station) กับดักตีตาย (snap trap) กับหรือกรงดักหนู (Rat trap)

ขึ้นบนสุด